Zarządzanie wiedzą: od WIESZ do UMIESZ

Wiedza jest specyficznym rodzajem zasobów – w przeciwieństwie do wszystkich innych, przybywa jej w miarę używania

G. Probst

Czynienie wiedzy produktywną jest głównym wymaganiem zarządzania

P. Drucker

Zarządzanie wiedzą to sztuka przetwarzania informacji i aktywów intelektualnych w trwałą wartość dla klientów i pracowników organizacji

PriceWaterhouseCoopers

 

Obecnie wiedza jest jedynym znaczącym zasobem organizacji. Jest to najważniejszy składnik kapitału, który decyduje współcześnie o przewadze konkurencyjnej firm na rynku. Wzrastająca rolą wiedzy, którą należy „wchłonąć”, bez wątpienia wiąże się z zaakceptowaniem potrzeby ciągłego/permanentnego uczenia się. Nie zdobywając nowej wiedzy w wielu dziedzinach życia gospodarczego jesteśmy skazani na eliminację z życia zawodowego. Taka eliminacja jest dotkliwa chociażby w życiu zawodowym prawników, radców prawnych, doradców podatkowych,  księgowych, analityków finansowych i nie tylko.

Według K.  E. Sveiby wiedza jest wartościową i zaakceptowaną informacją, która integruje dane, fakty oraz często hipotezy. Do tworzenia wiedzy niezbędne jest jej przetworzenie, połączenie oraz interpretacja. Wiedza to również informacje, którym zostanie nadana struktura i które mogą być wykorzystane w określonym obszarze działalności.
Istotnym zadaniem każdej firmy jest poszukiwanie obszarów istnienia wiedzy, jej gromadzenie oraz nadawanie odpowiedniej formalnej struktury. Do źródeł wiedzy zalicza się:

  • źródło poznawcze, to czego się uczymy, co jest zbiorem danych i informacji
  • źródło doświadczalne, to co obserwujemy i wpływa na nasze przeżycia i zdarzenia

Jednym z dość ważnych, jak nie najważniejszym, jest pozyskanie niepowtarzalnej wiedzy w danej dziedzinie. Literatura przedmiotu wyróżnia wiele rodzajów wiedzy. Ze względu na jawność i jej sformalizowanie mamy do czynienia z wiedzą ukrytą i jawną.

Wiedza ukryta (ang. tacit knowledge) jest to wiedza osobista (zwarta w umysłach posiadaczy, niezwerbalizowana). Jako zasób jest trudna w przetwarzaniu i formalizowaniu. Ma charakter intuicyjny i subiektywny („a ja i tak wiem swoje”). Posiada niski poziom ochrony. Tworzona intuicyjnie przejawia się w postaci przekonań, przemyśleń i spostrzeżeń.  Jej źródłem są: doświadczenia, procesy nieformalne, kontakt osobisty, intuicja. Ma ogromne znaczenie dla firm, gdyż to właśnie ona stanowi zwykle nieuświadomiony niezbędny fundament do „budowania” naszej nowej wiedzy.

Wiedza jawna (ang. explicit knowledge) jest dostępna i skodyfikowana w postaci dokumentów organizacyjnych. Ulega ona przechowywaniu, przetwarzaniu. Ma ściśle określoną formę i charakter bezosobowy, racjonalny oraz obiektywny. Podlega ochronie i tworzona jest w sposób świadomy i zamierzony. Jej źródłem są: teorie, procedury, instrukcje, podręczniki, normy i przepisy.

Większość, jak nie wszystkie dostępne, definicje zarządzania wiedzą, koncentrują się na ludzkiej wiedzy oraz sposobach, w jaki może ona przynieść korzyści organizacji. Najważniejszym aspektem wynikającym z zarządzania wiedzą jest konieczność dzielenia się nią i dotyczy wszystkich pracowników danej firmy. Wiedza ze swej istoty ma charakter społeczny, ponieważ powstaje w wyniku ciągłej komunikacji międzyludzkiej. Dlatego też w nowoczesnych firmach, zorientowanych na efektywne i prorozwojowe zarządzanie, pierwszym krokiem jest zachęcenie ludzi do dzielenia się wiedzą.

Rola menedżerów sprowadza się do dbania o pracowników, aby mieli odpowiednie narzędzia, zachęcające ich do wyrażania prawdziwych poglądów i akceptacji opinii innych osób. Powinni oni tworzyć środowisko ciekawości intelektualnej, w którym pracownicy rozumieją znaczenie opinii i proszą innych o pomoc. Promują w pracy modele zachowań, które zachęcają pracowników do  brania odpowiedzialności  za własne działania.
Wysiłki współczesnych menedżerów w firmach mających na celu realizację hasła: od wiesz do umiesz, powinny być skupione na stosowaniu, wykorzystaniu i rozwoju wiedzy pracowników w firmie.

Zarządzanie w takiej organizacji powinno wpływać na uczenie się, tzn. szybką adaptację do zmiennych warunków oraz stałe doskonalenie się uczestników. Sprowadza się to do zarządzania kluczowymi kompetencjami, zdolnościami pracownika oraz umiejętnościami rozwijania zdobywanej wiedzy, dostosowywanej do ciągle zmieniających się potrzeb klientów. Zarządzanie wiedzą oparte jest na założeniu, że na sukces pracowników, firm, organizacji decydujący wpływ ma różnorodność zasobu wiedzy, tzn. użytecznych informacji jakimi one dysponują oraz umiejętności ich wykorzystania.

Anna Kurowska

Fot. Stockfreeimages.com

Skomentuj artykuł