Zarządzanie majątkiem obrotowym

Kategoria: 
Kolejna odsłona cyklu "Finanse w pigułce" autorstwa Rektor Collegium Mazovia dr Bożeny Piechowicz.

Ze względu na cykliczne powtarzanie operacji gospodarczych ogólna wartość majątku obrotowego przedsiębiorstwa oraz jego struktura ulega ciągłym wahaniom pod wpływem zmian sprzedaży, powstania i regulowania zobowiązań oraz inkasa należności. Zrządzanie majątkiem obrotowym powinno więc uwzględniać różne właściwości jego elementów składowych, a przede wszystkim stopień ich płynności oraz ograniczać do minimum „zamrożenie” środków na pozycjach nie przynoszących korzyści finansowych.

Zarządzanie środkami pieniężnymi powinno polegać na minimalizowaniu ich stanu (zwłaszcza zasobów gotówkowych w kasie i na rachunku a vista), zapewniającym jednak utrzymanie bieżącej płynności finansowej mającej zasadnicze znaczenie dla oceny zdolności kredytowej przedsiębiorstwa przez różnych partnerów w obrocie gospodarczym. Do najważniejszych aspektów zarządzania zasobami gotówkowymi w przedsiębiorstwie należy przyspieszenie dyspozycyjności wpłat gotówkowych poprzez skrócenie czasu ich realizacji. Chodzi tu o zachowanie dyscypliny w zakresie inkasowania należności i sprawne fakturowanie odbiorców oraz skracanie cyklu tzw. pieniądza w drodze powstającego w przypadku inkasowania należności czekami. Umiejętne zarządzanie środkami pieniężnymi polega również na terminowym regulowaniu zobowiązań wobec kontrahentów bez zbędnego wyprzedzania terminu płatności. Trwałe nadwyżki środków pieniężnych należy lokować w instrumentach długoterminowych lub w projektach inwestycyjnych natomiast nadwyżki przejściowe powinny być lokowane w instrumentach krótkoterminowych, tj. lokaty kilkudniowe czy kilkutygodniowe dające wymierne korzyści. Ważne jest także by na przejściowe niedobory gotówki pozyskać tanie źródła finansowania.

Podstawowym narzędziem zarządzania  środkami pieniężnymi w przedsiębiorstwie powinien być preliminarz gotówki będący prognozą wpływów i wydatków. Pozwala on dokonać racjonalnej oceny, w których miesiącach roku wystąpi nadmiar gotówki i związana z tym potrzeba jej zagospodarowania, a w których niedobór wymagający pokrycia. W związku z tym, że preliminarz jest tylko prognozą wpływów oraz wydatków, i może on różnić się do stanu rzeczywistego, firmy powinny utrzymywać pewną wielkość zasobów gotówkowych na wypadek wahań sprzedaży, nadarzających się okazji do robienia interesów czy nieprzewidzianych wydatków.

Zarządzanie należnościami obejmuje trzy elementy, tj. określenie polityki kredytowej w stosunku do odbiorców, monitorowanie należności oraz ich windykację. Na politykę kredytową przedsiębiorstwa w stosunku do jego odbiorców składa się  określenie okresu kredytowania, standardów kredytowych, procedury ściągania należności  oraz rabatów uzyskiwanych za terminową płatność. Ponieważ stosowanie kredytu kupieckiego zwiększa obroty ale jednocześnie powoduje wzrost kosztów z tytułu dodatkowego, krótkoterminowego finansowania zewnętrznego, zakres polityki kredytowej prowadzonej w przedsiębiorstwie powinien być poprzedzony szczegółową kalkulacją jej opłacalności, opartą na prognozie przyrostu sprzedaży uzyskanej na skutek stosowania ustalonej polityki kredytu kupieckiego oraz prognozie wzrostu nieściągalnych należności.

Bardzo ważne zadanie w zarządzaniu należnościami, obok polityki kredytowej, spełnia również system monitoringu należności. Bez niego należności mogą bowiem rosnąć do nadmiernego poziomu, przepływy pieniężne maleć a „złe długi” zmniejszać zyski ze sprzedaży. W systemie kontroli należności wykorzystywany powinien być wskaźnik rotacji należności, który pokazuje  przeciętną długość okresu potrzebnego na ich ściągnięcie oraz analiza struktury wieku należności.

 

Z kolei ryzyko związane z wydłużeniem okresu ściągania należności można obniżyć poprzez przyspieszenie ich dyspozycyjności. Do skrócenia okresu windykacji  należności przedsiębiorstwa mogą wykorzystać różne instrumenty, tj. rabat, udzielanie kredytu odbiorcom w formie wekslowej,  cesję należności czy factoring.

Zarządzanie zapasami łączy się ze sterowaniem ich wielkością w przekroju poszczególnych pozycji asortymentowych. Z finansowego punktu widzenia celem zarządzania zapasami jest minimalizacja kosztów ich utrzymania, przy zachowaniu odpowiedniego poziomu ciągłości procesu produkcyjnego i bieżącej zdolności płatniczej. Prawidłowe zarządzanie zapasami w firmie wpływa na poprawę efektywności jej działania. Przejawia się to we wzroście rentowności przedsiębiorstwa i jego płynności finansowej. Do oceny gospodarowania zapasami przedsiębiorstwa powinny wykorzystywać wskaźnik rotacji zapasów, który pokazuje liczbę cykli obrotu zapasami w danym okresie.

Reasumując można stwierdzić, że kluczową kwestią stanowiącą o skutecznym zarządzaniu majątkiem obrotowym w przedsiębiorstwie jest ustalenie jego odpowiedniego poziomu, struktury oraz źródeł jego finansowania. Ma to bowiem wpływ na utrzymanie płynności finansowej, co często może decydować o losach przedsiębiorstwa. Zarządzanie majątkiem obrotowym obejmuje również bieżące decyzje kształtujące cykl, w jakim aktywa obrotowe przekształcają się z formy materialnej i prawnej w gotówkową. Jednym z celów zarządzania kapitałem obrotowym jest dążenie do skracania cyklu gotówkowego. Możliwe jest to przez skrócenie okresu konwersji zapasów, skrócenie okresu spływu należności oraz wydłużenie okresu odroczenia płatności. Skrócenie cyklu gotówkowego ma jednak sens tylko w rozsądnych granicach. Działania te mogą być podejmowane tylko w takim stopniu, w jakim nie zwiększą one kosztów i nie zmniejszą sprzedaży.

Fot. Sxc.hu

Skomentuj artykuł