Finanse w pigułce: Zasady finansowania majątku przedsiębiorstwa

Kategoria: 

Prawidłowe funkcjonowanie i rozwój przedsiębiorstwa wymagają zachowania odpowiednich relacji w obrębie majątku (aktywów) i źródeł jego finansowania (pasywów). Sama równowaga bilansowa niewiele jeszcze mówi o położeniu gospodarczym jednostki. Jej majątek charakteryzuje bowiem różny stopień płynności (związania), natomiast fundusze własne i obce cechuje różny stopień wymagalności, czyli terminów ich zwrotu. Konieczność zwrotu funduszy obcych wierzycielom wymaga lokowania ich w takich składnikach majątkowych, które w odpowiednim momencie mogą być zamienione na gotówkę, umożliwiając zwrot pożyczonych środków. Zatem rzeczywisty obraz sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa uzyskuje się dopiero dzięki ocenie wzajemnych związków zachodzących pomiędzy składnikami majątku, a odpowiadającymi im funduszami własnymi i obcymi. Dobrą sytuację finansową i prawidłowy układ bilansu wykazują te przedsiębiorstwa, których płynność środków (aktywów) nie zakłóca terminów zwrotu kapitałów. Tak więc im krótsze są terminy spłaty kapitałów obcych, tym jednostka powinna zachować większą płynność składników majątku.

Najważniejsze zasady finansowania majątku przedsiębiorstw dają się sprowadzić do dwóch przekrojów: dotyczącego relacji kapitału własnego i obcego oraz dotyczącego struktury majątku i kapitałów. Pierwsza zasada sprowadza się do tezy, że stosunek kapitału własnego do obcego powinien wynosić jak 2:1.  Drga zasada ma dwa człony: „złotą zasadę finansową” i wynikającą z niej „złotą zasadę bilansu”. „Złota zasada finansowa” zakłada, że kapitał nie może być dłużej związany czasowo z danym składnikiem majątku niż okres jego pozostawania w przedsiębiorstwie. „Złota zasada bilansu” wymaga zaś, aby majątek trwały był długoterminowo finansowany kapitałem własnym, podczas gdy majątek obrotowy powinien być finansowany krótkoterminowymi kapitałami obcymi. W dłuższym okresie zaleca się, aby majątek obrotowy był finansowany także kapitałem obrotowym netto, który stanowi nadwyżkę kapitału stałego (kapitału własnego i długoterminowych zobowiązań) ponad wartością majątku trwałego przedsiębiorstwa.

Wybór optymalnej struktury kapitałów nie może polegać jedynie na określeniu właściwej stopy zadłużenia, ale wymaga także rozpatrzenia skutków finansowych pozyskania kapitałów obcych z różnych źródeł. Prowadzona przez kierownictwo polityka finansowa przedsiębiorstw powinna zapewniać maksymalizację korzyści właścicielom (udziałowcom, akcjonariuszom) poprzez między innymi wzrost stopy zyskowności kapitałów (funduszy) własnych oraz gwarantować właściwy stopień bieżącej i przyszłej płynności finansowej w wyniku ograniczenia ryzyka jej utraty do granic uznanych za rozsądne.

Struktura kapitałów i jej efektywne wykorzystanie może przynosić korzyści właścicielom w postaci dźwigni finansowej. Uzyskanie dodatniego efektu dźwigni finansowej uzależnione jest do spełnienia dwóch podstawowych warunków. Po pierwsze, dodatki efekt wystąpi jedynie wówczas, gdy rentowność całego majątku będzie wyższa od stopy oprocentowania kapitału obcego. W przeciwnym razie zysk wypracowany przez obcą część kapitału będzie niższy do należnych odsetek, które pochłoną dodatkową część zysku wypracowanego przez kapitał własny, obniżając jego rentowność.

Drugim warunkiem jest zachowanie właściwej struktury kapitału. Zbyt wysoki udział kapitału obcego w majątku może spowodować wzrost kosztów tego kapitału. Rosnące zadłużenie sprawia, że kredytodawcy dążą do uzyskania dodatkowej premii za związane z tym ryzyko, co wyraża się we wzroście stopy oprocentowania udzielonych kredytów. Osłabia to dodatni efekt dźwigni finansowej do całkowitego zaniku tego efektu. Korzystanie z obcych kapitałów wiąże się również z innymi zagrożeniami. Wysokość spłat kredytów i pożyczek nie powinna przekraczać zdolności płatniczej przedsiębiorstwa tak, by nie została zachwiana płynność finansowa. Wysoki udział kapitałów obcych to także groźba utraty niezależności finansowej i ekonomicznej.

W gospodarce rynkowej poziom zadłużenia określają akty wyboru, dokonywane zgodnie z zasadą, że przedsiębiorstwo powinno pożyczać tak dużo, aby osiągnąć jak największe korzyści z powiększania długu, ale nie na tyle dużo, aby utracić zdolność kredytową i wejść na drogę bankructwa.

W praktyce gospodarczej przedsiębiorstwa powiększają pasywa drogą stosowania tzw. „wydziobywanej kolejności finansowania". Zgodnie z tą procedurą przedsiębiorstwo dla sfinansowania rozwoju najczęściej zatrzymuje zysk. Następnie decyduje się na zwiększenie kapitałów obcych, a dopiero po wykorzystaniu tych możliwości, gdy przedsiębiorstwo ma bardzo efektywne projekty inwestycyjne udziałowcy skłonni są podwyższać kapitały własne.

Skomentuj artykuł